# Słownik logistyki i transportu Jasne definicje kluczowych pojęć logistyki i transportu: OTM5, CMR, LDM, VRP, ADR, unijne przepisy o czasie jazdy i więcej, wyjaśnione przez Transportial. ## Standardy i dane - [EDI](https://transportial.com/pl/glossary/edi.md): EDI (Electronic Data Interchange, elektroniczna wymiana danych) to ustrukturyzowana wymiana dokumentów biznesowych, takich jak zamówienia, faktury i awiza wysyłkowe, bezpośrednio między systemami komputerowymi w standardowym formacie elektronicznym. - [Operacyjny TMS (OTMS)](https://transportial.com/pl/glossary/operational-tms.md): Operacyjny TMS (OTMS) to system zarządzania transportem, który obejmuje całą codzienną realizację przewozów (planowanie, flotę, kierowców, śledzenie, komunikację i finanse), a nie tylko zakup frachtu czy widoczność przesyłek. - [OTM5](https://transportial.com/pl/glossary/otm5.md): OTM5 (Open Trip Model, wersja 5) to otwarty, niezależny od dostawców standard wymiany danych o transporcie towarów (zleceń, przesyłek, przystanków, tripów i statusów) między systemami i partnerami. ## Dokumenty - [List przewozowy CMR](https://transportial.com/pl/glossary/cmr.md): List przewozowy CMR to standardowy międzynarodowy dokument przewozowy w transporcie drogowym, regulowany Konwencją CMR, który stanowi dowód zawarcia umowy przewozu oraz przyjęcia i dostarczenia towaru. - [e-CMR](https://transportial.com/pl/glossary/e-cmr.md): e-CMR to cyfrowy odpowiednik papierowego listu przewozowego CMR, możliwy dzięki Protokołowi dodatkowemu do Konwencji CMR, który pozwala tworzyć, podpisywać i udostępniać dokument elektronicznie. - [List przewozowy (waybill)](https://transportial.com/pl/glossary/waybill.md): List przewozowy (ang. waybill) to dokument transportowy wystawiany przez przewoźnika, który wymienia towar, trasę i strony przewozu i towarzyszy przesyłce jako zapis przewozu. ## Planowanie i trasy - [Transport intermodalny](https://transportial.com/pl/glossary/intermodal-transport.md): Transport intermodalny przewozi towar w jednej standardowej jednostce ładunkowej (kontenerze, nadwoziu wymiennym lub naczepie) co najmniej dwiema gałęziami, np. drogą, koleją i morzem, bez przeładunku samego towaru. - [Transport multimodalny](https://transportial.com/pl/glossary/multimodal-transport.md): Transport multimodalny to przewóz towarów co najmniej dwiema gałęziami transportu, np. drogowym, kolejowym, morskim i lotniczym, w ramach jednej umowy, z jednym operatorem odpowiedzialnym za całą podróż. - [Problem marszrutyzacji (VRP)](https://transportial.com/pl/glossary/vehicle-routing-problem.md): Problem marszrutyzacji (Vehicle Routing Problem, VRP) to problem optymalizacyjny polegający na przydzieleniu zbioru dostaw do floty pojazdów i ustaleniu kolejności przystanków tak, aby zminimalizować koszt przy zachowaniu ograniczeń, takich jak ładowność i okna czasowe. ## Zgodność z przepisami - [ADR (towary niebezpieczne)](https://transportial.com/pl/glossary/adr.md): ADR to umowa międzynarodowa regulująca drogowy przewóz towarów niebezpiecznych, określająca zasady klasyfikacji, pakowania, oznakowania, dokumentacji, pojazdów i szkolenia kierowców. - [Kabotaż](https://transportial.com/pl/glossary/cabotage.md): Kabotaż to przewóz towarów między dwoma punktami w tym samym kraju przez przewoźnika zarejestrowanego w innym kraju, podlegający unijnym ograniczeniom. - [Raportowanie CSRD](https://transportial.com/pl/glossary/csrd.md): CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) to dyrektywa UE, która zobowiązuje duże firmy do publikowania ustandaryzowanych informacji o zrównoważonym rozwoju, w tym o emisjach gazów cieplarnianych z transportu. - [Rozporządzenie UE 561/2006 (czas jazdy i odpoczynku)](https://transportial.com/pl/glossary/eu-driving-time-561-2006.md): Rozporządzenie UE 561/2006 określa zasady dziennego i tygodniowego czasu jazdy, przerw i okresów odpoczynku zawodowych kierowców, aby poprawić bezpieczeństwo drogowe i warunki pracy. - [Tachograf](https://transportial.com/pl/glossary/tachograph.md): Tachograf to urządzenie rejestrujące montowane w ciężarówkach i autobusach, które zapisuje czas jazdy kierowcy, przerwy, okresy odpoczynku i inną pracę, a także prędkość i przebyty dystans pojazdu, aby można było egzekwować unijne przepisy o czasie jazdy. ## Operacje - [Przesyłka](https://transportial.com/pl/glossary/consignment.md): Przesyłka (ang. consignment) to odrębna partia towaru wysyłana od jednej strony do drugiej w ramach jednego zlecenia transportowego, z własnym odbiorem, dostawą i cyklem statusów. - [Cross-docking](https://transportial.com/pl/glossary/cross-docking.md): Cross-docking to praktyka logistyczna, w której przychodzący towar jest rozładowywany, sortowany i ładowany bezpośrednio na pojazdy wychodzące na rampie, z minimalnym składowaniem lub bez niego. - [ETA](https://transportial.com/pl/glossary/eta.md): ETA (Estimated Time of Arrival, przewidywany czas przyjazdu) to prognozowany moment, w którym pojazd lub przesyłka dotrze do danego przystanku lub miejsca przeznaczenia. - [FTL a LTL](https://transportial.com/pl/glossary/ftl-vs-ltl.md): FTL (full truckload, ładunek całopojazdowy) oznacza, że przesyłka wypełnia cały pojazd lub jest za cały pojazd rozliczana, a LTL (less-than-truckload, ładunek częściowy) oznacza, że przesyłka dzieli przestrzeń pojazdu z innymi przesyłkami. - [Drobnica (groupage)](https://transportial.com/pl/glossary/groupage.md): Drobnica (groupage) to łączenie przesyłek wielu klientów w jednym pojeździe, tak aby każdy nadawca płacił tylko za zajmowaną przestrzeń. - [Metr ładunkowy (LDM)](https://transportial.com/pl/glossary/ldm.md): Metr ładunkowy (LDM) to jednostka odpowiadająca jednemu metrowi długości podłogi ciężarówki na całej jej szerokości, służąca do określania, ile powierzchni ładunkowej zajmuje przesyłka. - [Potwierdzenie dostawy (POD)](https://transportial.com/pl/glossary/proof-of-delivery.md): Potwierdzenie dostawy (Proof of Delivery, POD) to udokumentowane potwierdzenie, że towar został dostarczony odbiorcy, zwykle w formie podpisu, zdjęcia lub statusu ze znacznikiem czasu w miejscu dostawy. - [Nadwozie wymienne (BDF)](https://transportial.com/pl/glossary/swap-body.md): Nadwozie wymienne (swap body, BDF) to znormalizowana, odłączana jednostka ładunkowa, którą można przenosić między ciężarówkami i przyczepami, dzięki czemu pojazd szybko zostawia jeden ładunek i zabiera kolejny. - [Track & trace](https://transportial.com/pl/glossary/track-and-trace.md): Track & trace to możliwość śledzenia lokalizacji, statusu i ETA przesyłki w czasie rzeczywistym oraz przeglądania pełnej historii jej przemieszczania od odbioru do dostawy. ## Finanse - [Dopłata paliwowa](https://transportial.com/pl/glossary/fuel-surcharge.md): Dopłata paliwowa to zmienna opłata doliczana do stawek frachtowych, która rośnie i spada razem z cenami paliwa, chroniąc przewoźników przed wahaniami bez renegocjowania każdej umowy.